Η κάνναβη (Cannabis sativa / indica) αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο συζητημένα ψυχοδραστικά φυτά — άλλοτε ως “φυσική” εναλλακτική, άλλοτε ως πιθανή απειλή για την ψυχική υγεία. Η αλήθεια, όπως συμβαίνει συχνά, βρίσκεται κάπου στη μέση (WHO, 2023).
1. Η “νέα” κάνναβη — ισχύς και σύσταση
Τα τελευταία χρόνια, η σύσταση της κάνναβης έχει αλλάξει δραματικά: οι περιεκτικότητες THC (τετραϋδροκανναβινόλης) έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ η CBD (κανναβιδιόλη), που μπορεί να αντισταθμίσει κάποιες από τις επιδράσεις της THC, συχνά βρίσκεται σε μικρότερα ποσοστά (Health Canada, 2023; Link Springer, 2024). Οι τρόποι χρήσης (κάπνισμα, έλαια, τρόφιμα, ατμισμός) διαφοροποιούν επίσης την απορρόφηση, τη διάρκεια και την ένταση των επιδράσεων (Mayo Clinic, 2023).
2. Κίνδυνοι και επιπτώσεις της χρήσης
Η συχνή χρήση THC σχετίζεται με χειρότερη μνήμη, προσοχή και συγκέντρωση (Canada.ca, 2023). Η χρήση υψηλής ισχύος κάνναβης αυξάνει έως και πέντε φορές την πιθανότητα ψυχωσικών επεισοδίων, ιδιαίτερα σε ευάλωτα άτομα (Di Forti et al., 2022). Επίσης, η πρώιμη χρήση στην εφηβεία συνδέεται με αυξημένο ρίσκο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών (Stylianakis et al., 2024). Μακροχρόνια χρήση σχετίζεται με αναπνευστικά προβλήματα και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο (The Cardiology Advisor, 2024; ACC, 2025).
3. Εξάρτηση και κοινωνικές επιπτώσεις
Η κάνναβη μπορεί να προκαλέσει διαταραχή χρήσης κάνναβης (Cannabis Use Disorder), με χαρακτηριστικά ανοχής, στερητικού συνδρόμου και απώλειας ελέγχου στη χρήση (NIDA, 2024). Η χρήση συνδέεται συχνά με μειωμένες σχολικές και επαγγελματικές επιδόσεις και αυξημένο κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων (SAMHSA, 2023; CDC, 2023).
4. Πιθανά οφέλη και θεραπευτικές χρήσεις
Η επιστήμη δεν παραγνωρίζει τις εν δυνάμει θεραπευτικές ιδιότητες της κάνναβης, κυρίως μέσω της CBD, που φαίνεται να βοηθά σε χρόνιο πόνο, ναυτία και διαταραχές ύπνου (Health.com, 2023). Στην Ελλάδα, έρευνες δείχνουν βελτίωση της ποιότητας ζωής ασθενών που λαμβάνουν ιατρική κάνναβη, αλλά και ελλείψεις σε καθοδήγηση και πρωτόκολλα (Releaf UK, 2024; Stylianakis et al., 2024).
5. Κριτική της βιβλιογραφίας
Οι περισσότερες μελέτες για την κάνναβη είναι παρατηρητικές και όχι τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, άρα δείχνουν συσχετίσεις και όχι αιτιώδεις σχέσεις (The Lancet Psychiatry, 2024). Πολλές δεν διαχωρίζουν επαρκώς τη THC από την CBD, ενώ υπάρχουν και μεροληψίες δημοσίευσης, με τα αρνητικά ή ουδέτερα αποτελέσματα να εμφανίζονται λιγότερο (Link Springer, 2024).
6. Η ελληνική πραγματικότητα
Σύμφωνα με την έρευνα EPIPSY (2019), περίπου 8,2% των μαθητών 16–18 ετών έχει κάνει χρήση κάνναβης, ενώ το 50% θεωρεί τη χρήση αβλαβή (Δαμιανάκης & συνεργ., 2019). Οι Έλληνες επαγγελματίες υγείας αναγνωρίζουν τη δυναμική της ιατρικής κάνναβης, αλλά ζητούν περισσότερα δεδομένα και ρύθμιση (Stylianakis et al., 2024).
7. Ψυχοθεραπευτική προσέγγιση και βαθύτερη κατανόηση
Στη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διακοπή της χρήσης, αλλά η διερεύνηση του ‘γιατί’. Η χρήση κάνναβης αποτελεί συχνά το σύμπτωμα — όχι τη ρίζα του προβλήματος. Σύμφωνα με τη θεωρία της αυτοθεραπείας (Self-Medication Theory), η χρήση ουσιών μπορεί να λειτουργεί ως τρόπος διαχείρισης εσωτερικού πόνου, τραυματικών εμπειριών ή συναισθηματικής δυσφορίας (Khantzian, 1997). Για άλλους, η χρήση μπορεί να αντιπροσωπεύει μια φυγή από τη δύσκολη πραγματικότητα ή μια απάντηση σε ευρύτερες ψυχοκοινωνικές και πολιτισμικές πιέσεις — τη φτωχοποίηση, τον ρατσισμό, τις κοινωνικές αδικίες ή τη μοναξιά της σύγχρονης ζωής. Η ουσιαστική θεραπεία λοιπόν δεν περιορίζεται στην απεξάρτηση, αλλά αναζητά τη βαθύτερη κατανόηση του νοήματος πίσω από τη χρήση.
“Ως θεραπευτής, συχνά αναρωτιέμαι όχι μόνο πότε και πόσο χρησιμοποιεί κάποιος κάνναβη, αλλά κυρίως γιατί. Ποια ιστορία υπηρετεί η χρήση της; Ποιο κενό προσπαθεί να γεμίσει; Κάθε άνθρωπος που συναντώ κουβαλά μια δική του αφήγηση — άλλοτε γεμάτη απώλεια, άλλοτε απογοήτευση, άλλοτε σιωπηλή αντίσταση απέναντι σε μια πραγματικότητα που δεν τον χωρά. Για κάποιους, η κάνναβη λειτουργεί ως ένας τρόπος να «μουδιάσουν» συναισθήματα που δεν αντέχονται· για άλλους, ως μια προσωρινή γέφυρα προς την ηρεμία που λείπει. Αν δούμε τη χρήση μέσα από αυτό το πρίσμα, παύει να είναι μόνο ένα σύμπτωμα προς εξάλειψη και γίνεται ένα μήνυμα — μια προσπάθεια του ανθρώπου να φροντίσει τον εαυτό του με τον καλύτερο τρόπο που γνωρίζει εκείνη τη στιγμή. Η δουλειά μας τότε δεν είναι να αφαιρέσουμε το σύμπτωμα, αλλά να ακούσουμε την ιστορία που το δημιούργησε, να τη φωτίσουμε και να βοηθήσουμε το άτομο να συνθέσει μια νέα αφήγηση — μια αφήγηση όπου η φροντίδα δεν περνά μέσα από τη χρήση, αλλά από τη σύνδεση, τη νοηματοδότηση και την ελευθερία επιλογής.“
Συμπεράσματα
Η κάνναβη δεν είναι αθώα, αλλά ούτε και απόλυτα επικίνδυνη. Η ουσία της παρέμβασης βρίσκεται στην ενημέρωση, την πρόληψη και τη θεραπευτική προσέγγιση που αναγνωρίζει τον άνθρωπο πίσω από τη χρήση. Η γνώση — όχι ο φόβος — είναι η βάση της πρόληψης.
Βιβλιογραφία (APA 7th Edition)
Canada.ca. (2023). Health effects of cannabis. Government of Canada. https://www.canada.ca/en/services/health/campaigns/cannabis/health-effects.html
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2023). Health effects of marijuana use. https://www.cdc.gov/cannabis/health-effects/index.html
Di Forti, M., et al. (2022). The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI). The Lancet Public Health, 7(6), e427–e436.
Health.com. (2023). Marijuana: Benefits and risks. https://www.health.com/condition/chronic-pain/marijuana-benefits-risks
Khantzian, E. J. (1997). The self-medication hypothesis of substance use disorders: A reconsideration and recent applications. Harvard Review of Psychiatry, 4(5), 231–244.
Mayo Clinic. (2023). Medical marijuana. https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/consumer-health/in-depth/medical-marijuana/art-20137855
NIDA. (2024). Cannabis (Marijuana) Research Report. National Institute on Drug Abuse.
Releaf UK. (2024). Greek study: Medical cannabis boosts patient quality of life. https://releaf.co.uk/blog/greek-study-medical-cannabis-boosts-patient-quality-of-life
SAMHSA. (2023). Risks of marijuana use. Substance Abuse and Mental Health Services Administration.
Stylianakis, A., et al. (2024). Assessing the market readiness for medical cannabis in Greece: A qualitative study of patient perspectives. ResearchGate.
The Cardiology Advisor. (2024). Cannabis use and cardiovascular risk.
The Lancet Psychiatry. (2024). High-potency cannabis and mental health: A review.
World Health Organization (WHO). (2023). Cannabis: Health and social effects of nonmedical use. Geneva: WHO.
Δαμιανάκης, Π., & συνεργάτες. (2019). Επιδημιολογία χρήσης κάνναβης στους εφήβους στην Ελλάδα (EPIPSY Study). Drugs and Alcohol in History Journal, 6(1), 43–52.
