Η αλήθεια είναι ότι για καμία ουσία ή συμπεριφορά δεν μπορούμε a priori να προβλέψουμε τη θεραπευτική της πορεία. Κάθε εξάρτηση είναι μια σχέση, η οποία εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο σκοπό στη ζωή του ατόμου. Αυτόν τον σκοπό ο ίδιος ο άνθρωπος καλείται να εντοπίσει, να αναλύσει και, τελικά, να θεραπεύσει.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που είναι χρήσιμα για να κατανοήσουμε ποιες εξαρτήσεις ενδέχεται να είναι δυσκολότερες, ανάλογα με το πλαίσιο αναφοράς. Το ερώτημα «δύσκολο ως προς τι;» είναι κρίσιμο εδώ.
Κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες:
Αν μιλάμε για κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες, το αλκοόλ φαίνεται να έχει τις σοβαρότερες επιπτώσεις. Σύμφωνα με σχετικές έρευνες, ξεπερνά ακόμη και «σκληρότερες» ουσίες όπως η ηρωίνη και η κοκαΐνη, όσον αφορά:
• την πρόκληση βίας (διαπροσωπικής και ενδοοικογενειακής),
• τα ατυχήματα (π.χ. οδήγηση υπό την επήρεια),
• τη συνολική επιβάρυνση των συστημάτων υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Εθιστικό δυναμικό:
Αν εξετάζουμε το εθιστικό δυναμικό (δηλαδή πόσο γρήγορα και έντονα δημιουργείται εξάρτηση), η ηρωίνη και η κοκαΐνη βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, λόγω:
• της άμεσης ενίσχυσης των κυκλωμάτων ανταμοιβής στον εγκέφαλο,
• της έντονης σωματικής και ψυχολογικής εξάρτησης,
• και της σοβαρότητας των συμπτωμάτων στέρησης.
Κοινωνική διαθεσιμότητα και την κοινωνική αποδοχή:
Αν σταθμίσουμε τη κοινωνική διαθεσιμότητα και την κοινωνική αποδοχή, το αλκοόλ και ο τζόγος είναι ιδιαίτερα δύσκολες περιπτώσεις. Αφενός, επειδή προβάλλονται θετικά από τα μέσα και την κουλτούρα ως μορφές διασκέδασης. Αφετέρου, επειδή είναι νόμιμες και συχνά δεν αναγνωρίζονται καν ως προβληματικές μέχρι να εμφανιστούν σοβαρές συνέπειες.
Ο τζόγος, συγκεκριμένα, συχνά καλύπτεται με τον «μανδύα» της επένδυσης ή της στρατηγικής ψυχαγωγίας, καθιστώντας την εξάρτηση δυσδιάκριτη και κοινωνικά αποδεκτή.
Συμπέρασμα
Η εξάρτηση δεν είναι μόνο βιολογικό ή ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά βιωματική σχέση με μια ουσία ή συμπεριφορά, που έχει νόημα και ρόλο στη ζωή του ατόμου.
Γι’ αυτό και δεν υπάρχει απόλυτη απάντηση στο ποια είναι «η πιο δύσκολη» μορφή εξάρτησης. Ίσως η πιο ειλικρινής διατύπωση να είναι: Η πιο δύσκολη εξάρτηση είναι εκείνη που δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί.
