Αρχικά για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα πρέπει να κάνουμε συγκεκριμένο για τι εξάρτηση ή προβληματική χρήση μιλάμε. Αν μιλάμε δηλαδή για κάποια ουσία ή κάποια συμπεριφορά.
Απεξάρτηση από ουσία
Αν μιλάμε για κάποια ουσία αρχικά πρέπει να λάβουμε υπόψιν τα σωματικά στερητικά της. Στις πλείστες των περιπτώσεων αυτά δεν ξεπερνούν τη διάρκεια μερικών εβδομάδων και ποικίλλουν ανάλογα με την ουσία από ήπια (πονόκοιλο ή ευερεθιστότητα) έως σοβαρότερα (πυρετό, τρέμουλο).
Απεξάρτηση από συμπεριφορά
Αν μιλάμε για κάποια συμπεριφορά αυτή δεν προκαλεί σωματικά στερητικά κατά τη διακοπή της αλλά χρειάζεται να λάβουμε υπόψιν τα ψυχολογικά στερητικά τα οποία μερικές φορές βιώνονται ως δυσκολότερα από τα σωματικά.
Τα ψυχολογικά στερητικά που φυσικά υπάρχουν και στην εξάρτηση από ουσίες εκτός από συμπεριφορές, είναι τα συν εξαρτώμενα ερεθίσματα τα οποία έχουν συνδεθεί με την ουσία ή την συμπεριφορά αυτή. Είναι όλα εκείνα τα ερεθίσματα, τα πλαίσια και οι άνθρωποι που o εγκέφαλος μας έχει συνδέσει με την ουσία ή την συμπεριφορά.
Κάποιος δηλαδή που προσπαθεί να κόψει το κάπνισμα βρίσκει τον εαυτού του να δυσκολεύεται ιδιαίτερα όταν βγαίνει έξω για καφέ με τους φίλους του καθώς εκεί αυτή η συμπεριφορά συνήθιζε να καπνίζει περισσότερο.
Η μετακίνηση που προκαλεί η απεξάρτηση
Πλην όμως των σωματικών και ψυχολογικών στερητικών αν κοιτάξουμε το βαθύτερο ψυχολογικό επίπεδο κάθε προσπάθεια απεξάρτησης αποτελεί μια ψυχική μετακίνηση του ατόμου από ένα οικείο και γνωστό κόσμο (αυτόν την ουσίας ή της συμπεριφοράς) σε ένα μη οικείο και άγνωστο κόσμο (αυτόν της διακοπής ή της διαπραγμάτευσης).
Αυτή η μετακίνηση αποτελεί μια ολόκληρη διαδικασία η οποία δεν είναι γραμμική και διαμεσολαβείτε από πολλά σκαμπανεβάσματα, ταραχή, ανησυχία και στρες. Για αυτό και αναφέρουμε ότι το πρώτο διάστημα ο μεγαλύτερος «εχθρός» δεν είναι η επιστροφή της ουσίας ή τη συμπεριφοράς αλλά η απογοήτευση που φέρνει στο άτομο η επιστροφή αυτή.
Συμπέρασμα
Συνοπτικά τα σωματικά και τα ψυχολογικά στερητικά είναι σημαντικά αλλά δεν είναι αυτά που καθιστούν τόσο δύσκολο το ταξίδι της απεξάρτησης-θεραπείας. Το δυσκολότερο κομμάτι είναι η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ο άνθρωπος βρίσκεται και συνδέεται στον κόσμο.
Η ουσία ή η συμπεριφορά αποτελεί και αντανακλά έναν τρόπο σύνδεσης και δημιουργίας σχέσεων του ατόμου με τον κόσμο, το περιβάλλον του και τα πλαίσια του. Η αλλαγή αυτού του τρόπου σύνδεσης είναι που απαιτεί χρόνο, θέληση και έπειτα από πολλά σκαμπανεβάσματα δημιουργεί μια μετακίνηση σε ένα άλλο τοπίο ταυτότητας του ατόμου, μια μετακίνηση από κάτι γνωστό και προβληματικό σε κάτι άγνωστο, αγχωτικό αλλά και τελικώς λυτρωτικό για τον ίδιο.
Η θεραπεία και η διαδικασία απεξάρτησης δεν περιορίζονται μόνο στη διαχείριση των σωματικών και ψυχολογικών στερητικών. Στην πραγματικότητα, είναι η αλλαγή της σχέσης του ατόμου με τον κόσμο που καθιστά τη διαδικασία τόσο απαιτητική. Με την κατάλληλη υποστήριξη και αποφασιστικότητα, αυτή η πορεία μετατρέπει τις προκλήσεις σε αληθινή δύναμη για τη νέα ζωή.
