Η εξάρτηση ως σχέση: όταν η ουσία γίνεται τρόπος ρύθμισης του ψυχισμού
Στον δημόσιο λόγο η εξάρτηση περιγράφεται συχνά με απλουστευτικούς όρους. Άλλοτε ως ηθική αποτυχία, άλλοτε ως ένδειξη αδυναμίας χαρακτήρα και, πιο πρόσφατα, ως μια καθαρά βιολογική «νόσος του εγκεφάλου». Καμία από αυτές τις προσεγγίσεις δεν είναι εντελώς λανθασμένη. Καμία όμως δεν είναι επαρκής. Η κλινική εμπειρία, αλλά και η σύγχρονη ψυχολογική θεωρία, δείχνουν ότι η […]
Η εξάρτηση ως απάντηση σε κοινωνική παρακμή και απώλεια νοήα
Όταν μιλάμε για εξαρτήσεις, συχνά ο λόγος μας στενεύει. Εστιάζει στην ουσία, στη συμπεριφορά, στη «λανθασμένη επιλογή». Σαν το πρόβλημα να βρίσκεται αποκλειστικά μέσα στο άτομο. Όμως, τόσο η ιστορία όσο και η θεραπευτική πράξη δείχνουν κάτι διαφορετικό: οι εξαρτήσεις δεν εμφανίζονται στο κενό. Αναδύονται σε περιόδους κοινωνικής δυσφορίας, αποσύνδεσης και απώλειας νοήματος. Κοινωνική αποσύνθεση […]
Η εξάρτηση ως ιστορία ταυτότητας
Μια αφηγηµατική και κοινωνιολογική προσέγγιση στη θεραπεία εξαρτήσεων Η εξάρτηση συχνά αντιµετωπίζεται ως ατοµική παθολογία ή ως έλλειψη αυτοελέγχου. Αυτή η κυρίαρχη οπτική, αν και διαδεδοµένη, παραβλέπει έναν κρίσιµο παράγοντα: την ταυτότητα. Στην πράξη, η εξάρτηση δεν αφορά µόνο τη σχέση µε µια ουσία ή µια συµπεριφορά, αλλά τη σχέση του ανθρώπου µε τον εαυτό […]
Οι γιορτές και η χρήση: όταν η χαρά συνυπάρχει με τη δυσκολία
Οι γιορτές συχνά περιγράφονται ως μια περίοδος φωτός, σύνδεσης και ξεκούρασης. Στον δημόσιο λόγο μοιάζουν σχεδόν μονόχρωμες: οικογενειακά τραπέζια, χαμόγελα, ευχές, «να περάσουμε καλά». Όμως στην κλινική πράξη, και συχνά στην ιδιωτική εμπειρία των ανθρώπων, οι γιορτές είναι κάτι πιο σύνθετο. Είναι ένα διάστημα όπου συναισθήματα που όλο τον υπόλοιπο χρόνο μένουν στο περιθώριο, έρχονται […]
Όταν η εξάρτηση λέει «το ελέγχω»: Πώς ανακτούμε τη δική μας φωνή μέσα από την αφηγηματική θεραπεία
Η συχνή φράση της εξάρτησης «το ελέγχω» Στην ψυχοθεραπευτική πρακτική με ανθρώπους που προσπαθούν να διαπραγματευτούν τη σχέση τους με την εξάρτηση, υπάρχει μια φράση που επανέρχεται ξανά και ξανά: «Το ελέγχω.» Τη συναντώ πολύ συχνά και σχεδόν ποτέ δεν την ακούω ως σημάδι αδυναμίας. Αντίθετα, τη βλέπω ως μια ανθρώπινη προσπάθεια για σταθερότητα, κανονικότητα […]
Γιατί τα τυχερά παιχνίδια όσο πιο γρήγορα είναι, τόσο πιο εθιστικά γίνονται;
Στον δημόσιο λόγο, ο παίκτης παρουσιάζεται συχνά σαν κάποιος «αδύναμος χαρακτήρας» που «δεν μπορεί να συγκρατηθεί». Πολύ πιο σπάνια μιλάμε για το ίδιο το παιχνίδι: για τον τρόπο που είναι σχεδιασμένο ώστε να κρατά τον άνθρωπο στο τραπέζι ή στην οθόνη, όσο περισσότερο γίνεται. Ένα από τα πιο κρίσιμα, αλλά συχνά αόρατα στοιχεία αυτού του […]
Πώς η εξάρτηση αλλάζει τη σχέση μας με τον εαυτό μας
Στις μέρες μας, η εξάρτηση συχνά παρουσιάζεται σαν μια παθολογία που «κατοικεί» μέσα στο άτομο. Σαν μια ρωγμή στον χαρακτήρα, ένα ελάττωμα βιολογικό ή ψυχολογικό, που κάνει τον άνθρωπο «ευάλωτο», «ελαττωματικό», «ανεπαρκή». Αυτή η αφήγηση όσο «επιστημονική» κι αν μοιάζει, σπάνια βοηθάει. Πιο συχνά τραυματίζει. Γιατί κάθε φορά που ορίζουμε την εξάρτηση αποκλειστικά ως πάθηση, […]
Οι πολλαπλές όψεις του αλκοόλ: εγκεφαλικές, κοινωνικές, ψυχολογικές
Το αλκοόλ αποτελεί μία από τις πλέον διαδεδομένες κοινωνικά ουσίες κατανάλωσης· όμως η «νόμιμη» κοινωνική του μορφή δεν πρέπει να μας παραπλανά. Στην παρούσα αρθρογραφία διερευνούμε: (α) τις νευροβιολογικές επιπτώσεις της κατανάλωσης αλκοόλ στον εγκέφαλο, (β) τις κοινωνιολογικές και πολιτισμικές του προεκτάσεις — εντός της «κουλτούρας της κατανάλωσης» που αναλύει ο Michael White — και […]
Κάνναβη: Ρίσκα, πιθανά οφέλη και τα όρια της επιστημονικής γνώσης
Η κάνναβη (Cannabis sativa / indica) αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο συζητημένα ψυχοδραστικά φυτά — άλλοτε ως “φυσική” εναλλακτική, άλλοτε ως πιθανή απειλή για την ψυχική υγεία. Η αλήθεια, όπως συμβαίνει συχνά, βρίσκεται κάπου στη μέση (WHO, 2023). 1. Η “νέα” κάνναβη — ισχύς και σύσταση Τα τελευταία χρόνια, η σύσταση της κάνναβης έχει […]
Ποια είναι η πιο δύσκολη ουσία για να απεξαρτηθεί κανείς;
Η αλήθεια είναι ότι για καμία ουσία ή συμπεριφορά δεν μπορούμε a priori να προβλέψουμε τη θεραπευτική της πορεία. Κάθε εξάρτηση είναι μια σχέση, η οποία εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο σκοπό στη ζωή του ατόμου. Αυτόν τον σκοπό ο ίδιος ο άνθρωπος καλείται να εντοπίσει, να αναλύσει και, τελικά, να θεραπεύσει. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που […]